NHG-grens 2025 – Alle referentiegrenzen en updates op een rij

De NHG-grens 2025 verwijst naar de actuele referentiegrenzen voor laboratoriumdiagnostiek die het Nederlands Huisartsen Genootschap hanteert in de dagelijkse praktijk. Deze grenzen vormen het ijkpunt voor het interpreteren van bloedwaarden, metabolische parameters en andere diagnostische bepalingen in de huisartsenzorg. In december 2024 heeft het NHG belangrijke updates uitgebracht, met name via de NHG-Tabel Diagnostische Bepalingen versie 44 en de herziene NHG-Standaard Cardiovasculair Risicomanagement.

Voor huisartsen zijn deze referentiegrenzen essentieel bij het stellen van diagnoses, het inschatten van risico’s en het bepalen van behandelbeleid. De updates voor 2025 brengen substantiële wijzigingen mee in de manier waarop cardiovasculair risico wordt beoordeeld, vooral door de introductie van de SCORE2-tabel en nieuwe cholesterolmetingen zoals non-HDL-cholesterol.

Wat is de NHG-grens 2025?

De NHG-grens 2025 betreft de verzameling referentiewaarden en diagnostische drempels die het NHG jaarlijks actualiseert voor gebruik in de huisartsenpraktijk. Deze grenzen zijn gebaseerd op wetenschappelijke inzichten en klinische relevantie, en worden gepubliceerd via de NHG-Tabel Diagnostische Bepalingen en bijbehorende standaarden. Het doel is om huisartsen te voorzien van eenduidige, evidence-based richtlijnen voor de interpretatie van laboratoriumuitslagen.

Belangrijkste punten over NHG-grenswaarden

• Referentiegrenzen helpen bij het objectiveren van afwijkingen in laboratoriumuitslagen
• De grenzen zijn gebaseerd op actuele wetenschappelijke inzichten en internationale richtlijnen
• Periodieke updates waarborgen dat de waarden aansluiten bij de nieuwste evidentie
• Naast referentiegrenzen kent het NHG ook behandeldoelen en streefwaarden toe
• De interpretatie vereist altijd klinische context en patiëntkenmerken
• Voor specifieke groepen kunnen aangepaste grenzen gelden, zoals bij zwangerschap of nierfunctiestoornissen

Definitie en doel van NHG-grenswaarden

NHG-grenswaarden fungeren als signaleringswaarden die aangeven wanneer nader onderzoek of behandeling nodig is. Zij onderscheiden zich van gewone referentiegrenzen doordat zij specifiek zijn afgestemd op de Nederlandse huisartsenpraktijk en de beschikbare behandelmogelijkheden binnen de eerste lijn. Het NHG hanteert daarbij een onderscheid tussen referentiegrenzen (statistisch) en behandelgrenzen (klinisch besluitvormend).

De grenzen worden opgesteld door werkgroepen van huisartsen, specialisten en laboratoriumdeskundigen, en vervolgens getoetst aan de hand van beschikbare literatuur en internationale standaarden. Dit waarborgt dat de NHG-grenswaarden zowel praktisch toepasbaar als wetenschappelijk onderbouwd zijn.

Welke wijzigingen zijn er in de NHG-grens 2025?

De belangrijkste wijzigingen in de NHG-grens 2025 zijn rechtstreeks verbonden aan de vernieuwing van de NHG-Standaard Cardiovasculair Risicomanagement in september 2024. Deze update introduceert de SCORE2-tabel voor patiënten van 40 tot 80 jaar, die de oude SCORE-tabel vervangt voor cardiovasculaire risicoschatting. De nieuwe tabel geeft tienjaarsrisico’s op cardiovasculaire mortaliteit en morbiditeit weer en kent geen zeer hoog risicogroepen meer in de rode categorie.

Vergelijking met 2024

In vergelijking met 2024 zijn de berekende risico’s in de nieuwe SCORE-tabel gemiddeld lager komen te liggen. Dit betekent dat patiënten die voorheen in een hoog-risicocategorie werden ingedeeld, nu mogelijk in een lager risicoprofiel terechtkomen. Deze aanpassing reflecteert verbeterde risicovoorspellingsmodellen en actuele incidentiegegevens over hart- en vaatziekten in Nederland.

Meest impactvolle labwaarden

Non-HDL-cholesterol vervangt de totaal cholesterol/HDL-cholesterol ratio als maatstaf voor risicoschatting. Non-HDL-cholesterol wordt berekend als totaal cholesterol minus HDL-cholesterol en biedt een completere afspiegeling van atherosclerotisch risico. De NHG-Tabel Diagnostische Bepalingen versie 44 bevat 30 nieuwe bepalingen voor risico op hart- en vaatziekten, aangepaste bepalingen rondom roken en de toevoeging van non-HDL-cholesterol als aanvulling op LDL-cholesterol.

Waar vind je de officiële NHG-grens tabel 2025?

De officiële NHG-grens tabellen zijn beschikbaar via verschillende kanalen van het Nederlands Huisartsen Genootschap. De NHG-Tabel Diagnostische Bepalingen versie 44 is de primaire bron voor referentiegrenzen en diagnostische codes. Deze tabel wordt beheerd door het NHG en regelmatig geüpdatet op basis van nieuwe wetenschappelijke inzichten en praktijkervaring.

Voor cardiovasculair risicomanagement specifiek is de praktische handleiding van december 2024 essentieel. Dit document bevat de streefwaarden voor LDL-cholesterol en non-HDL-cholesterol, evenals de SCORE2-risicokaarten en behandelalgoritmen. De handleiding is vrij beschikbaar via de NHG-richtlijnendatabase.

Download en bronnen

• NHG-Tabel Diagnostische Bepalingen versie 44 (december 2024)
• Praktische handleiding NHG-Standaard CVRM versie 3.1
• Indicatoren HVZ versie 1.16 (augustus 2025)
• NHG-werkwijzer cardiovasculair risicomanagement

Praktijktoepassing voor huisartsen

Voor de dagelijkse praktijk is het van belang om bekend te zijn met de nieuwe risicoschattingsmethoden. Bij iedere patiënt tussen 40 en 80 jaar zonder bekend hart- of vaatlijden kan de SCORE2-tabel worden gebruikt voor het inschatten van het tienjaarsrisico. De benodigde laboratoriumwaarden omvatten een niet-nuchter lipidenspectrum (totaal cholesterol, HDL-cholesterol, LDL-cholesterol, non-HDL-cholesterol en triglyceriden), glucose (bij voorkeur nuchter), creatinine met eGFR, en albumine-creatinineratio in urine.

De streefwaarden voor LDL-cholesterol verschillen afhankelijk van leeftijd en risicocategorie. Voor patiënten van 70 jaar of jonger gelden andere grenzen dan voor oudere patiënten. Het onbehandelde LDL- of non-HDL-cholesterol in combinatie met de patiëntspecifieke risicocategorie bepaalt welke streefwaarde wordt gehanteerd.

Belangrijkste referentiegrenzen per categorie in 2025

De NHG-grens 2025 omvat diverse categorieën laboratoriumwaarden die relevant zijn voor de diagnostiek in de huisartsenpraktijk. Hoewel de exacte grenswaarden per parameter verschillen, vormt de NHG-Tabel Diagnostische Bepalingen het overkoepelende kader waarin deze waarden zijn vastgelegd. Voor cardiovasculair risicomanagement zijn met name de lipidenwaarden, bloeddruk en nierfunctie van belang.

Liquiden en cholesterol

Voor cholesterolmetingen gelden de volgende referentiegrenzen volgens de praktische handleiding: het niet-nuchter lipidenspectrum omvat totaal cholesterol, HDL-cholesterol, LDL-cholesterol, non-HDL-cholesterol en triglycerides. Non-HDL-cholesterol wordt berekend als totaal cholesterol minus HDL-cholesterol en dient als nieuwe maatstaf voor cardiovasculaire risicoschatting.

De streefwaarden voor LDL-cholesterol zijn leeftijds- en risico-afhankelijk. Voor patiënten tot 70 jaar en ouder dan 70 jaar gelden verschillende drempels, afhankelijk van de SCORE2-risicocategorie. Deze gedifferentieerde aanpak zorgt ervoor dat behandeling wordt afgestemd op het individuele risicoprofiel van de patiënt.

Metabolische grenzen

Voor glucosebepaling wordt geadviseerd om bij voorkeur nuchter te meten, hoewel een niet-nuchtere bepaling ook acceptabel is. De grenzen voor nuchtere glucose en HbA1c zijn vastgelegd in de NHG-Standaarden voor diabetes en prediabetes. Voor creatinine en eGFR gelden leeftijdsafhankelijke grenzen, waarbij de eGFR-berekening standaard plaatsvindt met de CKD-EPI formule.

De albumine-creatinineratio (ACR) in urine is een belangrijke parameter voor het opsporen van micro-albuminurie, een vroege marker voor diabetische nierschade en cardiovasculair risico. Deze bepaling maakt standaard deel uit van de cardiovasculaire risicoschatting bij diabetespatiënten en kan ook worden ingezet bij andere risicopatiënten.

Chronologie van NHG-updates

Het NHG publiceert regelmatig updates van haar standaarden en tabellen om aan te sluiten bij de nieuwste wetenschappelijke inzichten. De updates volgen een systematisch patroon van revisie, consultatie en implementatie.

1. 2023-2024: Voorbereiding en consultatie voor herziening CVRM-standaard
2. September 2024: Publicatie nieuwe NHG-Standaard CVRM met SCORE2-tabel en non-HDL-cholesterol
3. December 2024: Publicatie NHG-Tabel Diagnostische Bepalingen versie 44 en praktische handleiding CVRM versie 3.1
4. 2025: Implementatie in HIS-systemen en bijscholing voor huisartsen

Wat is bekend en wat blijft onduidelijk?

Bij iedere update van medische richtlijnen zijn er zaken die vaststaan en punten die nadere verduidelijking behoeven. Hieronder een overzicht van wat wel en niet bekend is over de NHG-grens 2025.

Achtergrond en betekenis van de wijzigingen

De herziening van de NHG-grens 2025 is het resultaat van een meerjarig proces waarbij wetenschappelijke verenigingen, huisartsen en laboratoriumspecialisten samenwerken aan optimale richtlijnen voor de eerste lijn. De introductie van SCORE2 weerspiegelt de nieuwste inzichten uit cardiovasculair onderzoek en progressieve risicovoorspellingsmodellen die beter aansluiten bij de hedendaagse patiëntenpopulatie.

De verschuiving van totale cholesterol/HDL-ratio naar non-HDL-cholesterol als primaire maatstaf voor risicoschatting is gebaseerd op studies die aantonen dat non-HDL-cholesterol een completere afspiegeling geeft van atherosclerotisch risico. Deze maatstaf omvat alle cholesterol dat wordt vervoerd door atherogene lipoproteïnen, niet alleen LDL.

De verruimde behandelmogelijkheden voor bloeddruk hoger dan 160 mmHg, ook bij patiënten met nog laag SCORE-risico, bieden huisartsen meer armslag om individuele behandelbeslissingen te nemen. Dit is met name relevant voor oudere patiënten bij wie strengere bloeddrukcontrole gunstig kan zijn ondanks een relatief laag tienjaarsrisico.

Bronnen en verificatie

De informatie in dit artikel is gebaseerd op publiekelijk beschikbare bronnen van het Nederlands Huisartsen Genootschap en gerelateerde zorgorganisaties. De volgende bronnen zijn geraadpleegd:

“De nieuwe NHG-Standaard Cardiovasculair Risicomanagement (CVRM) is in september 2024 vernieuwd met substantiële wijzigingen in risicoschatting, behandeldrempels en diagnostische richtlijnen.”

— Ketenzorg Friesland, nieuwsbericht september 2024

• Ketenzorg Friesland: Nieuwsbericht NHG-Standaard CVRM
• NHG: Tabel Diagnostische Bepalingen
• NHG: Praktische handleiding CVRM versie 3.1
• Unicum Huisartsenzorg: Schema labwaarden

Samenvatting

De NHG-grens 2025 vertegenwoordigt een belangrijke update in de cardiovasculaire risicomanagementrichtlijnen voor de Nederlandse huisartsenpraktijk. De introductie van de SCORE2-tabel, de verschuiving naar non-HDL-cholesterol als risicomaatstaf, en de uitbreiding van diagnostische mogelijkheden vormen de kern van deze wijzigingen. Huisartsen kunnen de actuele tabellen en handleidingen downloaden via de NHG-website en richtlijnendatabase. Voor aanvullende informatie over medische handelingen verwijzen wij naar onze gids over CPR-uitvoering en onze financieel overzichtstool.

Veelgestelde vragen