Wetenschappers ontdekken nieuwe kleur: wat is olo

Stel je voor: je denkt dat je alle kleuren van de regenboog wel kent, maar wat als er een kleur bestaat die je ogen nog nooit hebben gezien — ook al is hij er wel degelijk? Wetenschappers publiceerden op 21 april 2025 de ontdekking van een opmerkelijke kleur met de naam “olo”, die buiten het normale menselijke kleurenspectrum valt. Het mooie aan dit verhaal is dat het geen nieuw pigment of potje verf betreft, maar een bijzondere waarneming die ons begrip van kleur zelf op zijn kop zet.

Bevestigde feiten

De kleur olo valt buiten de gamut die het menselijk oog normaal kan waarnemen. Dit is baanbrekend, omdat we tot nu toe dachten dat elke kleur die wij kunnen zien binnen onze eigen kleurenruimte moet vallen.

De ontdekking is opmerkelijk vanwege de eenvoud van de techniek: door gerichte laserstralen op individuele kegeltjes te richten, slagen onderzoekers erin om hersenprikkels op te wekken die normaal niet voorkomen. De kleur olo is daarmee niet alleen een wetenschappelijke curiositeit, maar ook een raamwerk om te begrijpen hoe onze hersenen kleuren fabriceren op basis van signalen — niet op basis van de golflengtes die het licht van nature uitzendt.

Wat dit bijzonder maakt voor gewone mensen, is dat het een verschuiving betekenen kan in hoe wij naar kleur kijken: niet als een eigenschap van de wereld, maar als een product van biologie en licht.

Dat is precies waarom de ontdekking niet alleen een nieuw kleurtje is in de reeks: het is een uitdaging aan het idee dat onze kleurruimte volledig begrepen is.

Zo werkt ook onze perceptie van de kleur van de zon: de zon is eigenlijk wit, maar lijkt geel door verstrooiing in de atmosfeer — zo eenvoudig kan de verklaring zijn voor wat wij als vanzelfsprekend aannemen.

En hoe zit het met de echte kleur van de hersenen?

De zon is een heel interessant voorbeeld binnen de kleurentheorie. De hersenen zijn eigenlijk grijs en roze door de aanwezigheid van bloedvaten en weefsel — niet zo’n spectaculaire kleur als olo dus.

Voor wie zich afvraagt of olo iets te maken heeft met deze alledaagse kleurmythes: het antwoord is nee, maar het onderzoek naar olo sluit er wel op aan. De kleur van de zon en de kleur van je hersenen zijn voorbeelden van kleuren die ons brein construeert op basis van beschikbare informatie. Dat principe — “je ziet niet wat er is, maar wat je zenuwstelsel doorlaat” — is de kern van het bestaan van olo. Sterker nog, olo gaat een stap verder: een kleur die het brein alleen maar kan tonen als de juiste zenuwstimulatie plaatsvindt.

Zijn er verbanden met bestaande kleurcategorieën?

Sommige wetenschappers pleiten er daarom voor om olo niet als een nieuwe kleur maar als een nieuwe vorm van kleurwaarneming te classificeren.

Andere media leggen er de nadruk op dat deze techniek ons kan helpen om kleurenblindheid beter te begrijpen, of zelfs om nieuwe visuele mogelijkheden voor mensen met een visuele beperking te ontwikkelen.

De naam, de techniek en het onderzoeksteam zijn slechts het begin: waar het echt om draait, is dat we kleur nog lang niet volledig begrijpen.

“Door de kegeltjes individueel te stimuleren, kunnen de onderzoekers een kleur zichtbaar maken die gewoonlijk buiten het bereik van het menselijk oog ligt.”

“Het is een kleur die je eigenlijk niet kan zien — en toch zijn de hersenen in staat om hem te tonen wanneer de juiste zenuwsignalen opgewekt worden.”

“In de literatuur ziet men zelden zoiets voorbijkomen als een kleur die buiten het kleurenspectrum bestaat, maar wetenschappers hebben het nu toch voor elkaar gekregen.”

Sommige onderzoekers waarschuwen dat wij voorzichtig moeten zijn met de term “kleur” — een waarneming die alleen door een laser wordt opgeroepen, mist immers de duurzaamheid van een echte kleur zoals die in de natuur voorkomt. In dat opzicht is olo niet vreemder dan het blauw van de lucht.

En kan deze techniek ons helpen om andere ‘onzichtbare’ kleuren te zien? Zolang die vragen open blijven, is olo meer dan een journalistieke curiositeit — het is een richtingwijzer naar een vollediger begrip van onze eigen zintuigen.

Veelgestelde vragen

Bronnen en verder lezen

Lees over de ontdekking, kleurentheorie en antwoorden op veelgestelde vragen.

Bron

Onderzoek van Berkeley News (universiteitsblad van UC Berkeley).